Program profilaktyczno-terapeutyczny dla dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej

Dwadzieścia lat po pierwszym wydaniu program powraca w zaktualizowanej i poszerzonej odsłonie, odpowiadającej na współczesne wyzwania związane z funkcjonowaniem dzieci z ADHD.
To czas intensywnego rozwoju badań, technologii informacyjnej oraz zmian w podejściu diagnostycznym.Publikacja stanowi kompleksowe i aktualne opracowanie poświęcone pracy z dziećmi z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej.
Autor ukazuje zarówno teoretyczne podstawy funkcjonowania dziecka z ADHD, jak i praktyczne rozwiązania możliwe do zastosowania w codziennej pracy pedagogicznej i terapeutycznej.
W przystępny sposób omawia definicję, etiologię oraz symptomy, zwracając szczególną uwagę na konieczność rozumienia dziecka – nie jako „nieznośnego” czy „złośliwego”, lecz wymagającego odpowiedniego wsparcia i akceptacji.
Szczególną wartością publikacji jest zawarty w niej program profilaktyczno-terapeutyczny wzbogacony o cele pracy indywidualnej i grupowej, szczegółowe scenariusze zajęć, propozycje ćwiczeń rozwijających funkcje poznawcze i społeczne oraz wyniki badań potwierdzających skuteczność proponowanych działań.Kompleksowy program terapeutyczny i profilaktyczny do pracy z dzieci z ADHDProgram ten stanowi praktyczny przewodnik dla nauczycieli, pedagogów, psychologów oraz rodziców dzieci z ADHD.
Może być również cennym źródłem wiedzy dla studentów kierunków pedagogicznych i psychologicznych.Program składa się z dwóch części.
Pierwsza część obejmuje istotne zagadnienia dotyczące coraz częściej rozpoznawanego w wieku dziecięcym zaburzenia ADHD.
Porządkuje podstawową wiedzę z tego zakresu, odwołując się do najnowszych koncepcji.
Ponadto opisano tutaj szereg metod i technik stosowanych w terapii nadpobudliwości.Część druga to propozycja zajęć grupowych i indywidualnych.
Program ten, odwołując się do najnowszych nurtów wskazujących na znaczenie kompleksowej terapii, obejmuje oddziaływania na sferę emocjonalną, poznawczą i społeczną.
Zaproponowane zabawy i ćwiczenia wychodzą naprzeciw potrzebom dzieci z ADHD.
Pozwalają rozładować napięcie psychoruchowe, usprawniają koncentrację uwagi, percepcję oraz koordynację.
Dziecko w scenkach pantomimicznych, dramie czy w rysunkach ma szansę na wyrażenie swojej ekspresji, a dzięki bajce terapeutycznej ma wgląd na swoją sytuację i zachowanie.
Program daje możliwość przeżywania licznych sytuacji, w których dziecko osiąga sukces, co korekcyjnie wpływa na postrzeganie własnej osoby.Książka jest doskonałą pomocą dla nauczycieli i wychowawców klas terapeutycznych oraz nauczania indywidualnego, terapeutów pracujących w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, świetlicach, a także oddziałach dziennego pobytu dzieci.
Książka powinna zainteresować również rodziców dzieci z ADHD oraz studentów psychologii i pedagogiki.Praca z dzieckiem z ADHD.
Praktyczny przewodnik dla nauczycieli, pedagogów, psychologów oraz rodzicówFragment książkiWstęp.Od pierwszego wydania Programu profilaktyczno-terapeutycznego dla dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej minęło już 20 lat.
Przez ten czas ewoluowało myślenie o samym zaburzeniu, jak również podejście do dzieci i ich rodzin.
Lata rozwoju badań i psychoedukacji społeczeństwa przeplatały się z kontrowersyjnymi publikacjami i wypowiedziami medialnymi, które – bezrefleksyjnie powtarzane – miały negować istnienie zaburzenia.
Na przeciwnym biegunie obserwowane było tzw.
zjawisko naddiagnozowania, polegające na zbyt częstym stawianiu diagnoz ADHD.
Oba te zjawiska negatywnie wpływały na sytuację pacjentów realnie mierzących się z tym problemem.
Skutkowały bagatelizowaniem trudności dzieci, przyczyniając się do ich stygmatyzowania w środowisku szkolnym, rodzinnym czy rówieśniczym.
Dla normalizacji atmosfery wokół ADHD kluczowymi wydarzeniami były publikacje nowych systemów klasyfikacji chorób i problemów psychicznych: DSM-5, opracowanej przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne, oraz ICD-11, przygotowanej przez Światową Organizację Zdrowia.
Obie klasyfikacje potwierdziły miejsce zespołu nadpobudliwości z deficytem uwagi w obszarze zaburzeń psychicznych, co wpłynęło na zmniejszenie zakusów, by bezpodstawnie zanegować zaburzenie.
Pozytywnym aspektem obecnych klasyfikacji jest ich większa kompatybilność w porównaniu z wersjami DSM-IV i ICD-10.
Wychodzi to naprzeciw potrzebom profesjonalistów zajmujących się problematyką zdrowia psychicznego i przede wszystkim stanowi ukłon w stronę samych pacjentów, ułatwiając im orientację w zagadnieniach diagnostycznych, a przez to zwiększając ich podmiotowość w procesie terapii.Ostatnie dwie dekady to również niespotykany dotąd rozwój technologii informacyjnej.
Media społecznościowe, niemal nieograniczony dostęp do informacji i rozrywki wirtualnej stały się też realnym zagrożeniem dla młodego człowieka.
Szereg dowodów naukowych potwierdza negatywny wpływ urządzeń ekranowych na rozwój dziecka zarówno w sferze emocjonalnej i relacyjno-komunikacyjnej, jak i w obszarze procesów poznawczych.
Każdy z tych elementów wpisuje się bezpośrednio lub pośrednio w specyfikę ADHD, niosąc ze sobą dylemat etiologiczno-diagnostyczny oraz potencjalnie nasilając intensywność symptomów.W zmieniających się warunkach środowiskowych warto powracać do podstawowych założeń teleologicznych i aksjologicznych wychowania oraz z troską spoglądać na potrzeby, możliwości i wyzwania, jakie stoją przed każdym dzieckiem.
Jest to szczególnie ważne w obliczu rosnących statystyk zaburzeń emocjonalnych, depresyjnych i lękowych wśród dzieci, także tych, które nie są obciążone dodatkowymi diagnozami klinicznymi.Życiowa aktywność człowieka jest związana z odgrywaniem różnych ról społecznych, takich jak rola dziecka, ucznia, pracownika czy kolegi.
Nabywanie umiejętności ich pełnienia odbywa się w toku socjalizacji, począwszy od najmłodszych lat życia.
Jej rezultatem jest przystosowanie się jednostki do wymogów danej kultury.W przypadku dzieci nadpobudliwych psychoruchowo proces ten jest znacznie utrudniony.
Aby zakończył się on powodzeniem, należy zrozumieć, że dziecko nadpobudliwe nie jest złośliwe ani nieznośne, lecz ma poważne trudności z kierowaniem swoim postępowaniem, spełnianiem wymogów rodziny i szkoły.
Zrozumienie tego faktu pozwala uniknąć sytuacji, w których w reakcji na symptomy zaburzenia stosuje się wobec dziecka represje czy kary.
Wpływa ono ponadto na budowanie jego poczucia własnej wartości oraz kształtowanie odpowiednich postaw wobec społeczeństwa i obowiązujących w nim norm.Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi jest rozpoznaniem medycznym, orzekanym przez lekarza psychiatrę.
Wiąże się on z określonymi zmianami w mózgu, czego konsekwencją jest specyficzna osobowość dziecka.
Należy jednak mieć na uwadze, że psychologiczne i pedagogiczne formy pomocy są bardzo istotnym ele­mentem korekcji większości zaburzeń psychicznych, a w ADHD mają szczególne znaczenie.
Odpowiednio dobrana terapia pozwala dziecku lepiej radzić sobie z pobudzeniem ruchowym i emocjonalnym oraz przezwyciężać trudności w sferze poznawczej.Wychowanie i nauczanie dziecka nadpobudliwego to stworzenie zarów­no konsekwentnego systemu wymagań, jak i odpowiedniej atmosfery, której nie towarzyszy lęk ani frustracja.
Dziecko musi się czuć aprobowane, otoczone przyjaźnią i miłością.
Zapewnia mu to równowagę psychiczną i chroni przed negatywnymi bodźcami emocjonalnymi.
Często jednak sytuacja taka pozostaje w sferze postulatów.
Ponadto brak sukcesów szkolnych i niepowodzenia w kontaktach interpersonalnych, zarówno z dorosłymi, jak i z rówieśnikami, mogą prowadzić do wystąpienia wtórnych objawów nadpobudliwości – symptomów nerwicy, zachowań agresywnych czy nawet niedostosowania społecznego.
Dlatego warto zapobiegać tym zagrożeniom.
Próbę taką stanowi niniejszy program, który łącząc oczekiwania współczesnej szkoły z koniecznością kształtowania u dzieci z ADHD postaw społecznych, staje się narzędziem pomocnym w pracy wychowawczej, dydaktycznej i terapeutycznej.O AutorzePawlak Piotr doktor nauk humanistycznych, psycholog, pedagog specjalny, psychotraumatolog, certyfikowany psy­choterapeuta, specjalista w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży (całościowe szkolenie psychoterapeutyczne odbył na Uniwersytecie Jagiellońskim).
Wieloletni pracownik naukowo-dydaktyczny Uniwersytetu Łódzkiego oraz prywatnych uczelni wyższych.
Pracę naukową łączy z praktyką zawodową.
Doświadczenie kliniczne zdobywał w Mazowiec­kim Specjalistycznym Centrum Zdrowia im.
prof.
Jana Mazurkiewicza na Oddziale Leczenia Zaburzeń Nerwicowych, w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Klinice Psychiatrii Dzieci   i   Młodzieży   w   Warszawie,   na   Oddziale   Dziennym Specjalistycznego Psychiatrycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej im.
J.
Babińskiego w Łodzi oraz w Poradni Psychologicznej Vis Salutis.
Od początku kariery zawodowej jest związany z Łódzkim Hospicjum dla Dzieci.
Członek Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Sekcji Naukowej Psychoterapii PTP i Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Integratywnej.
Autor publikacji książkowych oraz artykułów naukowych.
Jego zainteresowania badawcze obejmują tematykę funkcjonowania dzieci terminalnie chorych i ich rodzin, psychologii zdrowia oraz psychologii pozytywnej, a także funkcjonowania osób z zaburzeniami psychicznymi, w szczególności z ADHD.