Zygmunt Krasiński. Dylematy egzystencji - problemy biografii

Dylematy egzystencji, problemy biografii, odkrywanie życia – w poszukiwaniu romantycznej tożsamości romantycy nie boją się wkraczać do labiryntu.
Błądzą, szukają nowych narzędzi poznawczych.
Obierają drogę, która ma wyprowadzić ich z jaskini niewiedzy, ze świata ograniczeń i półcieni.
Poszukują pełnej prawdy.
Bez kompromisów.
Jednocześnie ich dążeniu do poznania towarzyszy bolesne przekonanie o niemożności obcowania ze Światłem.
Stąd poczucie bezustannego rozdarcia, nieusuwalnego napięcia między tu a tam.
[…] Romantycy odnajdują siebie (źródło tożsamości „ja”) w przestrzeni wewnętrznej.
Zgodnie z nakazem św.
Augustyna powracają do samych siebie, bo „we wnętrzu człowieka mieszka prawda”.
[…] Romantycy nudzą się niemal bez przerwy.
Ale nie jest to nuda wynikająca z bezczynności, lecz nuda metafizyczna, każąca widzieć wszędzie fałsz, skazująca na obojętność i niechęć uczestniczenia w świecie oraz niemożność przyjęcia rzeczywistości taką, jaką jest.
[…] Romantycy piszą listy.
Inne niż kiedykolwiek.
Opisujące człowieka wewnętrznego.
Ale często ukazujące mnogie estetyczne kreacje „ja”.
[…] Romantycy zakochują się.
Ich związki to często prawdziwe arcydzieła miłości romantycznej.
Traktują miłość jako jedyną możliwą na ziemi transcendencję, komunię dusz, wynikającą z poczucia utraty, niepełności pojedynczego istnienia, rozpoznania głębokiego kryzysu samotnego „ja” dążącego do pełni.
[…] Romantycy prowadzą życie rodzinne, często nieszczęśliwe, w cieniu dramatu zdrady.
Stają się bohaterami skandali towarzysko-obyczajowych.
[…] Większość czytelników, badaczy, literaturoznawców i reżyserów teatralnych drugiej połowy XX i początku XXI wieku odnajdzie jednak w twórczości romantyków przede wszystkim tematykę egzystencjalną, związaną z przemijaniem, śmiercią kultury i problemem pamięci.
Romantyzm egzystencji okaże się jednym z najważniejszych pomostów między romantykami a człowiekiem ponowoczesnym.
Ze wstępu Magdaleny Bizior-Dombrowskiej