Czas nieszczęść, cierpień, oporu i walki. Przegrani zwycięzcy?

Czas nieszczęść…, to rodzaj szkiców i zapisków historyka zajmującego się od wielu lat państwem i społeczeństwem polskim w okresie drugiej wojny światowej i okupacji, tak niemieckiej, jak i sowieckiej (1939-1945).
To, autorskie raczej, przemyślenia, refleksy i uwagi, ale także oceny, dylematy i kontrowersje.
„Powstawały” przez lata, były częścią referatów, wystąpień konferencyjnych, spotkań seminaryjnych, niekiedy, w mniejszym czy większym zakresie, publikowane.
Tym samym poddawane szerszej refleksji, dyskutowane.
W konsekwencji powodowały też głęboki namysł i - niekiedy - weryfikację wcześniejszych wniosków czy ocen.
Zebrane w tym tomie teksty mają, w autorskim zamyśle, pokazać nie tylko problemy i zagadnienia, ale i sposób dochodzenia, a w istocie dojrzewania w refleksji nad niełatwym (wojna, okupacja) procesem historycznym, z drugiej zaś, porównawczo, akcentować potknięcia, nieuchronne przecież, gdy zajmujemy się nauką, a humanistyką w szczególności.
Autor nie unika też w tych szkicach i zapiskach „styku” historii najnowszej z polityką, politycznością, „bieżącością”.
Stara się jednak te konteksty te łączyć, poprzez „ciągłość i zmianę”, a także „historię długiego trwania”.
SPIS TREŚCIWstęp: Ja i wojna.
My i wojna.
Pamięć i postpamięć.
Kilka uwag o tzw.
polityce historycznejSzkic 1: „Są w ojczyźnie rachunki krzywd….”.
Międzywojnie polskie i co z niego wynika?Szkic 2: Kraj w przededniu kataklizmu.
KontekstySzkic 3: „Bagnet na broń…”.
Klęska wojenna 1939, spory i „przetrącenia”.
Wielkość i małośćSzkic 4: „Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz”.
Naprawdę?
Uwagi o polityce i praktyce okupanta niemieckiego.
Konteksty relacji polsko-niemieckich i niemiecko-polskichSzkic 5: „Sowieci, Moskale, Czubaryki”, jednym słowem szarańcza.
Sowiecka okupacja kresów wschodnich, a społeczeństwoSzkic 6: Polska w wojennej ucieczce, na wychodźstwie i w konspiracji.
Społeczne aspekty zagadnieniaSzkic 7: Jak przeżyć?
Wyzwania i konteksty wojenno-okupacyjnej codzienności.
Strategie życiowe, postawy i zachowaniaSzkic 8: Polacy – Żydzi – okupanci.
Sprawcy – ofiary – świadkowie.
A może również chrześcijaństwo versus judaizm?Szkic 9: Polacy – Ukraińcy i Ukraińcy – Polacy.
Ciągłość i zmiana.
Dwie czy jedna tylko perspektywa spojrzenia?Szkic 10: Nie nasza sprawa, nie nasz problem?
Tzw.
sprawa polska na arenie międzynarodowej.
Realopolitik?Szkic 11: Sowieci znowu u bram Najjaśniejszej.
Czto diełat`?Szkic 12: PKWN versus powstanie warszawskie.
Nie „Obłęd”, ale pytanie dlaczego, pozostaje otwartym i ważnymSzkic 13: Tylko rewolta czy już stalinowska rewolucja?
Bilans wojenno-okupacyjny, doświadczenie i pamięć wobec zwycięskiego i rozpychającego się „nowego”Zakończenie ale nie podsumowanieIndeks nazwisk