Transdiagnostyczna terapia zaburzeń emocjonalnych dzieci i młodzieży. Ujednolicony protokół leczenia. Podręcznik Terapeuty

Podręcznik jest poświęcony podejściu transdiagnostycznemu w terapii zaburzeń emocjonalnych – lękowych i nastroju (depresyjnych) – dzieci i młodzieży.
Opisany w nim program terapeutyczny powstał z myślą o efektywnej pracy z młodymi osobami, które wykazują objawy kilku zaburzeń, objawy podprogowe lub mieszane.
Modułowa struktura programu umożliwia terapeucie realizację całego cyklu terapeutycznego bądź zmodyfikowanie go w taki sposób, by jak najlepiej dostosować interwencję do odbiorcy.
Poszczególne techniki są nakierowane na podstawowe problemy leżące u podstaw zaburzeń emocjonalnych.Podręcznik terapeuty uzupełniają poradniki, które zawierają przegląd umiejętności, jakich nabywa się w trakcie terapii, niezbędne formularze, ćwiczenia i zadania do pracy własnej.Prezentowany program terapeutyczny ma charakter ujednolicony, ponieważ obejmuje zintegrowany zestaw procedur terapeutycznych skutecznych w przypadku całej grupy zaburzeń.
Jest to także program transdiagnostyczny, ponieważ stworzono go z myślą o efektywnej pracy nad wszystkimi zaburzeniami emocjonalnymi, jakie mogą współwystępować u jednej osoby.Podręcznik terapeuty zawiera między innymi:omówienie opartych na dowodach naukowych strategii terapeutycznych, które pozwalają specjalistom wspomagać młodych klientów w poprawie funkcjonowania;konkretne wytyczne co do prowadzenia terapii;informacje na temat włączania rodziców w terapię i wprowadzania ukierunkowanych na nich strategii, które wspomogą długofalową generalizację nowo nabytych przez dziecko umiejętności.Program terapeutyczny dotyczy takich zaburzeń, jak:zaburzenie lękowe uogólnione;fobia społeczna;separacyjne zaburzenie lękowe;fobie swoiste;zaburzenie paniczne;agorafobia;zaburzenia depresyjne.Model terapii jest tak elastyczny, że znajduje zastosowanie także w przypadkach zaburzeń:pourazowych i związanych z czynnikiem stresowym (w tym zaburzeń adaptacyjnych);z objawami somatycznymi;tikowych;obsesyjno-kompulsyjnych.RecenzjeW praktyce klinicznej często obserwujemy u osób w wieku rozwojowym – dzieci i nastolatków – współwystępowanie trudności w radzeniu sobie z emocjami z objawami innych zaburzeń.
Dotyczy to zarówno zaburzeń eksternalizacyjnych, jak i internalizacyjnych – między innymi nastroju, lękowych, więzi czy radzenia sobie z wyzwaniami codzienności.
Objawy różnych problemów nakładają się na siebie i utrudniają dobór odpowiedniej metody pracy terapeutycznej.
Podejście transdiagnostyczne umożliwia pracę terapeutyczną nad kształtowaniem umiejętności, których brak jest jedną z głównych przyczyn powstawania problemów emocjonalnych.
Pozwala to nie tylko na redukowanie objawów tu i teraz, ale także na zapobieganie ich wystąpieniu na dalszych etapach życia.
Proponowany przez autorów protokół terapeutyczny pomaga w usystematyzowany sposób – poprzez psychoedukację, samoobserwację, eksperymenty behawioralne i techniki terapii poznawczej – realizować z młodą osobą kolejne moduły.
Uwzględnia takie zagadnienia, jak motywowanie uczestnika terapii, kształtowanie umiejętności identyfikowania, obserwowania oraz rozumienia emocji i zachowań, rozwijanie zdolności elastycznego reagowania poznawczego w sytuacjach wysyconych emocjami czy korzystanie z technik uważności.
Autorzy zadbali też o zaangażowanie w proces terapeutyczny rodziców młodej osoby, których reakcje mogą podtrzymywać jej problemy i utrudniać terapię.Jasny, przejrzysty, modułowy charakter protokołu umożliwia stosowanie go w terapii indywidualnej i grupowej, jak również dopasowywanie do potrzeb dzieci, nastolatków oraz ich rodzin, a zarazem pozwala strukturyzować i porządkować pracę terapeuty.
Niniejszy podręcznik stanowi cenne narzędzie każdego psychoterapeuty poznawczo-behawioralnego, który pracuje z dziećmi i młodzieżą.- dr n.
med.
Magdalena Skotnicka-Chaberek, Centrum Neurorehabilitacji im.
Z.
i J.
Dziurkowskich, Klinika Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej Uniwersytetu SWPS, superwizor dydaktyk Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i BehawioralnejOkres dorastania to czas intensywnych zmian zachodzących na wielu płaszczyznach w funkcjonowaniu młodej osoby.
W zastraszającym tempie przybywa dzieci i nastolatków z trudnościami klinicznymi (m.in.
emocjonalnymi, poznawczymi, w kontaktach społecznych), które w istotny sposób wpływają na proces rozwoju, często uniemożliwiając kształtowanie umiejętności radzenia sobie z negatywnymi myślami, trudnymi emocjami czy destrukcyjnymi zachowaniami.
Potwierdzony empirycznie ujednolicony protokół transdiagnostyczny, w formie podręcznika dla psychoterapeuty oraz poradników dla dzieci i młodzieży, pozwala na wykorzystanie tego samego zestawu umiejętności w pracy terapeutycznej nad różnymi zaburzeniami.
Umożliwia bardzo elastyczną personalizację i dostosowanie interwencji do bieżących problemów młodej osoby.
Poszczególne moduły pozwalają na zastosowanie takich oddziaływań, które wpływają bezpośrednio na mechanizmy podtrzymujące zaburzenia emocjonalne.
Ogromną wartość protokołu stanowi włączenie rodziców w proces terapeutyczny poprzez psychoedukację, a także modyfikację ich sposobu myślenia czy reagowania, który znacząco przyczynia się do podtrzymywania problemów emocjonalnych dziecka.- Marta Szydłowska, psycholożka, psychoterapeutka, wykładowczyni w Szkole Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej Uniwersytetu SWPS