W ogrodzie dźwięków języka polskiego. Program profilaktyczno-terapeutyczny do kształtowania świadomości fonologicznej i artykulacyjnej głosek

Książka W ogrodzie dźwięków języka polskiego.
Program profilaktyczno-terapeutyczny do kształtowania świadomości fonologicznej i artykulacyjnej głosek prezentuje wszystkie dźwięki języka polskiego.
Zawiera wiele słów, zdań, opowiadań, rymowanek, wierszyków, wyliczanek, historyjek, obrazków do słownego opisywania, zabaw i ćwiczeń kształcących polską mowę.
Książka zawiera:zestaw wszystkich głosek języka polskiego oraz opis wzorców miejsc artykulacji i ułożenia artykulatorówdo każdej głoski został opracowany materiał do ćwiczeń fonetycznych i artykulacyjnych związany z wywołaniem i utrwalaniem tejże głoski w formie wyrażeń dźwiękonaśladowczych, rymowanek i wyliczanek, automatyzacji głosek w sylabach i logotomach, imionach, w nagłosie, śródgłosie i wygłosie, w zestawie wyrazów oraz w zdaniach i tekstach,do każdej głoski zostały przyporządkowane obrazki, by również konkretnie odnieść wrażenia słuchowe i ruchowe mowy (nazwy) do wyobrażeń wizualnych,zabawy i gry kształcące percepcję i ekspresję dźwięków mowy w formie słów, zdań i opowiadań,zabawy, gry i ćwiczenia kształtujące koordynację słuchowo-ruchową,ćwiczenia rozwijające pamięć słuchową i fonologiczną,zadania wspomagające rozumienie i tworzenie pojęć słownych,ćwiczenia na materiale fonologicznym w operowaniu dźwiękami mowy poprzez: dodawanie, ujmowanie, przestawianie, zamienianie, aliterowa- nie i rymowanie.
Takie ćwiczenia usprawniają analizę i syntezę słuchową, manipulacje i operacje w zakresie świadomości fonologicznej.
Książka ta jest skierowana przede wszystkim do specjalistów pracujących z dziećmi oraz do rodziców i wychowawców tychże dzieci.
Najbardziej chodzi o dzieci w wieku od najwcześniejszych lat ich życia, do czasu rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej.
(...)  Pozycja może być przewodnikiem także dla wychowawców i nauczycieli dzieci starszych.
W zasadzie może posłużyć również potrzebom ludzi dorosłych, którzy np.
utracili mowę i chcą ją zrekonstruować.W przypadku dzieci młodszych ważne jest, aby przed rozpoczęciem nauki w pierwszej klasie zakończyć u nich proces nabywania dojrzałości słuchowo-fonologiczno-artykulacyjnej.
Proponowany w tej książce program terapeutyczno-edukacyjny służy do tego celu, czyli do rozwijania i doskonalenia mowy i języka.
Wskazane jest, by proces przyswajania mowy odbywał się pod kierunkiem logopedów, tj.
w ramach terapii logopedycznej lub po konsultacji i przy merytorycznym wsparciu u tychże specjalistów.
Na podstawie tego programu można organizować indywidualne lub grupowe zabawy i zajęcia rozwijające język i mowę.
Będzie on też pomocny w pracy nauczycielom wychowania i nauczania przedszkolnego oraz rodzicom dzieci wymagających albo korekty, albo stymulacji mowy.
Jak wskazują wyniki badań naukowych (Krasowicz-Kupis, 2003; Bogdanowicz, Adryjanek, 2000), obserwacje psychologów i pedagogów oraz moje własne doświadczenia z wieloletniej pracy psychologa i logopedy w poradni psychologiczno-pedagogicznej z dziećmi przedszkolnymi i na zajęciach grupowych, do opanowania języka w formie mówionej, a z czasem – pisanej niezbędne jest przyswojenie takich umiejętności, jak świadomość artykulacyjna i fonologiczna.
Innymi słowy, aby dziecko bez przeszkód posługiwało się mową, czytaniem i pisaniem, musi prawidłowo identyfikować, różnicować, zapamiętywać i werbalizować wszystkie głoski języka.
W nauczaniu przedszkolnym już trzylatek powinien być regularnie wdrażany w świat dźwięków mowy, w ich wysłuchiwanie, rozpoznawanie, zapamiętywanie, porównywanie i używanie w artykulacji.
Do każdego wieku przypisane są normy rozwojowe odnośnie do sposobu artykulacji i zasobu realizowanych głosek.
Za pomocą tych norm należy rozeznawać aktualny poziom mowy, postępy rozwojowe dzieci, aby na czas przyjść im z pomocą.
(...)Właśnie tym opracowaniem pragnę na nowo zaapelować do rodziców i nauczycieli, aby w wychowaniu i nauczaniu dzieci przedszkolnych z jak największą uwagą i starannością stosowali programy rozbudzające i doskonalące świadomość fonologiczno-artykulacyjną.
(...) W tym opracowaniu pragnę w sposób kompleksowy ująć zadania i wymagania rozwojowe w płaszczyźnie artykulacyjnej i fonologicznej stojące przed dziećmi przed rozpoczęciem nauki w pierwszej klasie.Ze WstępuRecenzjePodstawowe założenie ćwiczeń proponowanych dzieciom z zaburzeniami artykulacji w recenzowanej publikacji dotyczy nie tylko rozpoznawania samych cech dystynktywnych głoski, ale – zgodnie z etapami nabywania mowy i języka – również tworzenia wyrazów, zdań i tekstów oraz rozwiązywania zadań językowych poprzez pomysł literacki i zabawę.Przedstawione ćwiczenia zgodnie z zamiarem autorki ułożone są według klucza: głoska/fonem–litera–wyraz–tekst.
Klucz ten jest oparty na psycholingwistycznych teoriach rozwoju językowego, według których dziecko po opanowaniu języka mówionego przechodzi na wyższy poziom komunikowania się: poznaje litery jako znaki graficzne głosek, uświadamia sobie budowę wyrazów i zdań.
Następnie tworzy wielozdaniowe komunikaty i teksty o różnej funkcji.W części teoretycznej książki uwidacznia się troska autorki o zatracenie przez dzieci radości z zabaw językowych.
Każde ćwiczenie zaproponowane w publikacji może być bazą do dalszych zabaw językowo-literackich, stanowi ramę do zmiany materiału werbalnego i wprowadzania tego samego ćwiczenia przy innym, trudniejszym materiale słownym.
Ćwiczenia możnaprzeprowadzić w ciągu jednego godzinnego spotkania terapeutycznego.
Warto je połączyć z plastycznymi i ruchowymi formami aktywności dziecka, tym samym oddziałując polisensorycznie na proces uczenia się.
Ćwiczenia zaproponowane w książce są w zasadzie planem terapii logopedycznej z gotowymi wzorami zabaw i ćwiczeń językowych.
I choćby z tego powodu warto po tę publikację sięgnąć.- dr n.
hum.
Ewa Boksa (fragment recenzji)O AutorceBożena Kołcun jest psychologiem, logopedą, terapeutą dysleksji rozwojowej (absolwentka UMCS w Lublinie w zakresie psychologii, podyplomowych studiów w zakresie surdologopedii i afazjologii oraz diagnozy i terapii dysleksji rozwojowej).
Zajmuje się diagnozą psychologiczną, diagnozą dysleksji rozwojowej, dyskalkulii, problemów rozwojowych i edukacyjnychdzieci i młodzieży z wadami słuchu, wzroku i mowy.
Prowadzi terapię logopedyczną.
Przeprowadza komputerowe badania słuchu.